Datumloze dagen
Theatermonoloog naar de veelgeprezen roman van Jeroen Brouwers
(Ga om te reserveren naar speellijst en reserveren en reserveer via het desbetreffende theater)





Datumloze Dagen is dé theaterbewerking van de gelijknamige indrukwekkende roman van
Jeroen Brouwers. De roman verscheen in het najaar van 2007 en heeft al De Gouden Uil
Prijs van de Lezer gewonnen. Het boek is ook genomineerd  voor de Libris Literatuur Prijs.
Theatergroep Het Vervolg brengt als eerste en enige gezelschap deze roman in het theater.
De voorstelling gaat over een troebele vader-zoon relatie die in het teken staat van leven,
liefde, schaamte en dood. Datumloze Dagen wordt uitgevoerd door acteur Tom Jansen.

Een man loopt door een herfstbos en ziet zijn leven aan zich voorbijtrekken. Hij wordt
besprongen door koortsachtige herinneringen waarin beelden en gebeurtenissen als in een
nachtmerrie over elkaar heen buitelen. Herinneringen aan zijn jeugd, aan zijn echtgenote,
aan het kind dat zij persé wilde en hij niet. Vooral aan zijn zoon die hij na zijn echtscheiding
nooit heeft leren kennen. En die nu, begin veertig en lijdend aan een dodelijke ziekte, eindelijk
naar hem vraagt.

Tekst: Jeroen Brouwers
Regie en bewerking: Léon van der Sanden
Spel: Tom Jansen
Decor-, licht- en video-ontwerp: Catharina Scholten
Kostuumadvies: Jacqueline Steijlen
Dramaturgie: Annelore Kodde
Fotografie: Leo van Velzen

Datumloze Dagen is een coproductie van Theatergroep Het Vervolg en Theater aan het Vrijthof
en werd in het Maastricht-toneelstadfestival gespeeld van 13 t/m 17 mei 2008
De première vond plaats op 14 mei 2008 in het Theater aan het Vrijthof.
Op 30 januari 2009 start een landelijke tournee.

Op donderdag 19 februari speelt Datumloze Dagen in het Derlon Theater.
Klik hier om direct online kaarten te kopen

Regisseur Léon van der Sanden
In zijn regies keert het meevoeren van de toeschouwer in het hoofd van een personage telkens
terug. We zagen het in zijn toneelbewerkingen De Avonden van Reve, Berlin Alexanderplatz van Döblin,
De Gelukkige Huisvrouw van Van Royen en Mank van Brusselmans. Maar ook in zijn zelfgeschreven
toneelstuk Rode Sneeuw, levens en liefdes van Hans Christian Andersen. In Datumloze Dagen, een
monoloog van Brouwers die wordt geroemd om zijn egodocumenten, wordt de binnenwereld van een
mens bloot gelegd.

Acteur Tom Jansen
Datumloze dagen is Jeroen Brouwers (1940) allereerste theatermonoloog, die hij speciaal schreef voor
de kort geleden overleden acteur Roef Ragas. Tom Jansen gaat de rol nu spelen.

Auteur Jeroen Brouwers
is één van de grootste Nederlandse schrijvers. Hij is onder meer bekend van zijn romans Bezonken
Rood (1981), De Zondvloed (1988) en Geheime Kamers (2000). Deze laatste roman werd bekroond
met de AKO Literatuurprijs en de Gouden Uil. In 2007 won hij voor zijn gehele oeuvre de belangrijkste
literaire prijs van het Nederlandse taalgebied: de Prijs der Nederlandse Letteren.
Datumloze Dagen verschijnt in oktober 2007 tevens als roman bij Uitgeverij Atlas.

Speeldata tournee:

Uit de krant:

De Standaard, maandag 2 maart 2009, Wouter Hillaert

Brouwers, maar nog beter

Er zijn tal van argumenten om een boek beter thuis te lezen dan in theater te horen.
“Datumloze dagen”biedt een tegenargument. De acteur Tom Jansen. Leuven -
Iemand zou eens de relatie moeten onderzoeken tussen de kwaliteit van een monoloog
en de mate waarin een zaal hoest, kucht, raspt, stoort. Vooralsnog moeten we het magie blijven noemen:
hoe een speler als Tom Jansen zaterdag op de Belgische première van Jeroen Brouwers’ Datumloze dagen
in Leuven zelfs het leger bacillen in al die schurende kelen stil kreeg.

‘Stilte: het ononderbroken geluidloze geeuwen van de dood.’ Met zulke machtige metaforen,
opbloeiende rozen op de donkere drab van Brouwers’ beschouwingen. Lijkt het makkelijk treffen.
Ook de voortdurende verlatings- en doodsthematiek versterkt het existentiële aanvoelen van Jansens verhaal.
Maar krijg al dat literaire vuurwerk maar zo uit je bek dat het anderhalf uur blijft boeien, gewoon aan een tafeltje.
Brouwers laat een man aan het woord die ooit ongewenst vader werd van zijn zoon Nathan,
tegenover hem nooit vaderlijk is willen of mogen zijn, tot het moment dat het volwassen kind ongeneeslijk ziek blijkt.
In het ziekenhuis smeekt het zijn vader om de stekker eruit te trekken. Hoe help je iemand sterven
voor wie je er tijdens het leven nooit was?

Aan het slot is Jansen alleen nog een mond vol schaarse woorden en twee potige handen,
die zijn stokkende stem begeleiden als twee dirigenten. Hij lijkt zélfs ouder geworden:
zijn forse figuur is in het zeteltje gezakt, neergedrukt onder die honderden dingen die zijn personage
al die jaren niet heeft gedaan. Hij past perfect bij het personage dat Brouwers tot leven wekt in Datumloze dagen:
bruut, sarcastisch en onhandig met het leven, en toch van een tederheid die des te lichter opflakkert naarmate de ouderdom aansluipt. Jansen, ooit het maatje van Josse de Pauw in Herenleed, beheerst de contrast alleen al met zijn stem.
Op en neer gaat zijn toon als de hinkstapsprongen van het leven. het is tegelijk pure techniek en vanzelfsprekend naturel.

Ik zou het regisseur Léon van der Sanden en de Nederlandse groep Het Vervolg kwalijk kunnen nemen
dat ze op Brouwers’ laatste roman geen eigen concept toepassen. Dat ze louter vertrouwen op het ambacht van tekst en spel.
Maar Datumloze dagen doet je juist beseffen dat dit klassiekere werk, bouwend op puur literair genot,
erg zeldzaam geworden is op onze planken. Waarom toch? Een beschouwing van Brouwers over tijd en vergankelijkheid is al een lekkernij, maar het toetje blijft toch een klasseacteur die zo’n tekst doet aanrollen en weer wegdeinen op een podium.
Zelfs je hoest gaat erin op.

De Telegraaf, 2 februari 2009, Maaike Stafhorst

Monoloog over schaamte
“De honderden dingen in je leven die je verkeerd hebt gedaan.” Zo begint de indringende monoloog van een man d
ie hiermee niet zozeer de pijnlijke herinneringen zelf bedoelt, als wel de schaamte erover die ze oproepen.
“Hoe ouder je wordt, hoe meer schaamte.” In Datumloze Dagen overpeinst hij tijdens een boswandeling zijn leven.

Hij is de zestig gepasseerd en lijkt onverschillig in het leven te staan. De hoofdpersoon is vroeg getrouwd,
tegen zijn wil vader geworden en daarom weer gescheiden. De geboortedag van zijn zoon is een datumloze dag in zijn herinnering.
Ook de latere ontmoetingen tussen de man en zijn zoon Nathan blijven hem enkel bij als betekenisloze en datumloze dagen.

Jansen geeft zijn personage de cynische uitstraling die bij deze man past.
Hij weet de lange melodieuze zinnen van Brouwers met de nodige intensiteit over te brengen,
maar struikelt meer dan eens over zijn woorden, wat de aandacht afleidt. Ook lijkt Jansen af en toe zijn tekst af te lezen
van het beeldscherm dat op een bureau staat. Dit oogt nogal ongepast in het decor dat een bos suggereert.
Jeroen Brouwers schreef het intrigerende verhaal Datumloze Dagen over een moeizame vader-zoon relatie
in eerste instantie voor de inmiddels overleden acteur Roef Ragas. Tom Jansen accepteerde de rol vervolgens
en speelde het stuk vorig jaar mei in Theater aan het Vrijthof in Maastricht. De voorstelling is nu op tournee,
de hoofdrolspeler lijkt nog wat zoekende.

De Volkskrant, 16 mei 2008, Vincent Kouters

Beeldende theatermonoloog
..... In het boek staat, opmerkelijk genoeg, de tragische dood van een veel te jonge man centraal.
De prachtige monoloog van de norse vader, die het contact met zijn zoon na een scheiding is verloren,
zit vol duistere beelden: seks en lust gaan op de een of andere manier altijd gepaard met dood en verderf,
en ook liefde en schaamte zijn onafscheidelijk. Op het exacte moment dat hij op een hotelkamer in Venetië
bij zijn eerste vrouw zijn zoon verwekt, ziet hij door het raam een rouwstoet achter haar rug voorbijvaren.
Een beeld om niet te vergeten.
Datumloze dagen is een raamvertelling. De man, inmiddels in de zestig, zwerft door het bos.
Hij overpeinst zijn leven: veel vrouwen, banen in New York en Parijs, en een luttel aantal toevallige dagen
waarop hij zijn zoon tegen het lijf loopt. De paar onbeholpen gesprekken die ze dan voeren,
meesterlijk opgeschreven door Brouwers, tekenen de eenzaamheid en koppigheid van vader en zoon.
Tom Jansen is op zijn best wanneer hij in zijn eentje deze dialogen weergeeft, altijd met de diep-cynische kop
die Brouwers ongetwijfeld in gedachte had voor het personage.
Hij heeft op die momenten de juiste mimiek en intonatie te pakken en ontroert.
Jansen staat op zit anderhalf uur lang voor een doek waarop drie boomstammen zijn geschilderd.
Maar met hulp van Brouwers’soms onstuimige en altijd beeldende tekst en door geraffineerd spel,
ontstaat een fantasievolle monoloog, vol dramatiek en humor......

NRC Handelsblad, 17 mei 2008, Anneriek de Jong
Monomane monoloog over schaamte en schuld
De oudere heer stapt de speelvloer op en zegt: „Hoe ouder je wordt, hoe meer schaamte." Bam, die zit. Zonder contact met het publiek te maken, grijpt acteur Tom Jansen je toch bij de lurven. Hij speelt de monoloog Datumloze dagen, naar de roman van Jeroen Brouwers.In de roman loopt de oudere heer rondjes in het bos. In de regie van Leon van der Sanden is daar weinig van te merken. Jansen loopt geen
rondjes. En aan een bos doet het decor in de verste verte niet denken. Het bestaat uit een le-lijke tafel met een pc-scherm erop (waar Jansen, mocht hij de tekst even kwijt zijn, snel op kan spie-ken). En uit een al even lelijk achterdoek van grijs gestreepte stof. Catharina Scholten had bij het ontwerpen kennelijk haar dag niet. Daarbij is het lichtplan in deze co-productie van Theatergroep Het Vervolg en Theater aan het Vrijthof ongelooflijk saai.Maar Jansens spel wordt steeds intenser. Zijn monomane personage heeft het behalve over schaamte ook over schuld en spijt. Een lange zelfbeschuldiging is zijn monoloog - wat hij in zijn leven verkeerd heeft gedaan vergroot hij te-rugblikkend uit. Hij verwaarloos-de zijn vrouw, pleegde overspel en was voor zijn zoon geen vader. Op de dag van de geboorte van zijn kind maakt hij ijskoud een afspraakje met zijn minnares. Als dat kind vier is en hij er heel even mee speelt, ruikt hij nog naar alweer een andere bedgenote. Later verliest hij de zoon uit het oog.Zijn geschiedenis lijkt op die van de mannen in De eenzame weg, nu eveneens in de theaters te zien. In dat door Theu Boermans gere-gisseerde stuk van Arthur Schnitzler ontdekken een paar kunstenaars op latere leeftijd wat een potje zij van hun priveleven hebben gemaakt. Bij het najagen van hun vrijheid vergaten zij de ander. Een eenzame oude dag is de prijs die zij voor hun zelfzucht betalen. Alleen stelt de man in Datumloze dagen uiteindelijk een daad. Hij verlost zrjn dan veertigjarige en ongeneeslijk zieke zoon uit z'n ondraaglijk lijden. Zo verzoent hij zich dan wel niet met zichzelf maar toch met de dood van zijn kind.Met zijn barokke fascinatie voor dood en verval meet Brouwers het sterven van die zoon breed uit. A-sociaties met recente sterfgevallen dringen zich op: met de dood van Brouwers' eigen zoon en die van acteur Roef Ragas, aan wie de schrijver zijn als theatermonoloog bedoelde tekst heeft opgedragen. Tom Jansen vermijdt sentimen-taliteit. Ook met het toch in Brouwers' proza rijkelijk aanwezige pathos gaat hij zuinig om. Hij legt vooral de nadruk op de cynische humor. Een nare man, die held van Datumloze dagen} Jazeker, dat blijft hij tot aan het slot. Maar't is er wel een die het beest in hemzelf een markante stem geeft.

De Telegraaf, 8 mei 2008, Esther Kleuver
Tekst van Jeroen Brouwers ademt
Als een rat in de val. Een uit elkaar gewaaide, verregende krant die omhoog wil in de stuwende zeebries. Zo voelt de hoofdpersonage uit de roman 'Datumloze dagen' van Jeroen Brouwers zich als hij op drieëntwintigjarige leeftijd trouwt. En als daar na een romantisch intermezzo en Venetie ook nog een kind bij komt, wordt dat gevoel alleen maar erger.
Tom Jansen is samen met operazangeres Caroline Cartens en regisseur Léon van der Sanden momenteel razend druk met de repetities van de theatermonoloog 'Datumloze dagen' van theatergroep Het Vervolg, die op 14 mei in Theater aan het Vrijthof in Maastricht tijdens het gloednieuwe Maastricht Toneelstad Festival (11 t/m 17 mei) in première gaat. De acteur geniet met voile teugen van de poetische, ritmische taal van Jeroen Brouwers. „Hoe meer ik er mee bezig ben, hoe meer die taal begint te leven. Tijdens het werken komt de schoonheid ervan pas echt tot voile ontplooiing. Die tekst ademt, het is prachtig theatraal. Brouwers schrijft zo to-the-point en muzikaal. Er staat geen woord teveel in."
In 'Datumloze dagen' denkt een man (Tom Jansen) tijdens een boswandeling terug aan zijn leven. Hij herinnert zich zijn jeugd, zijn echtgenote en het kind dat zij per sé wilde en hij niet. Na de echtscheiding is hij zijn zoon Nathan uit het oog verloren, maar zo'n veertig jaar later is er een hernieuwde kennismaking tussen vader en kind. Nathan ligt op sterven en verzoekt zijn pa om een laatste gunst.
Klik hier voor het volledige artikel in word-bestand.

Theater centraal 27 april 2008, Marjolein Heemskerk
Terugkijken op een onbewogen leven
Jeroen Brouwers schreef de roman ‘Datumloze dagen’ eigenlijk voor de inmiddels overleden Roef Ragas. “Ik heb de roman teruggebracht naar de oorsprong: een theatermonoloog. Het is volgens mij goed gelukt om het literaire meesterwerk van Brouwers om te zetten naar een theatervoorstelling.” Regisseur Léon van der Sanden over zijn nieuwe voorstelling 'Datumloze dagen'.
De inhoud van het toneelstuk komt volledig overeen met het boek. Een naamloos blijvende hoofdpersoon vertelt zijn levensverhaal. De man loopt door het bos en herinnert zich fragmenten van zijn leven. Hij heeft enkele mislukte liefdesgeschiedenissen achter de rug. Aan een van deze vrouwen heeft hij een zoon te danken, Nathan. Hij raakt het contact met zijn zoon kwijt, maar komt hem gedurende zijn leven een aantal keren tegen. Pas aan het einde vindt de hoofdpersoon zijn zoon echt terug, maar dan is het te laat: zoonlief is dodelijk ziek.“
Eerste monoloog
Voor Van der Sanden is het de eerste keer dat hij een monoloog regisseert. Eerder maakte hij Eline Vere, een toneelstuk met twaalf spelers. Dit is wel even iets anders. “De voorstelling zal met name een literair publiek aanspreken. Een monoloog wordt tenslotte maar door één persoon uitgesproken. Tom Jansen gaat echter zo muzikaal met taal om, dat de monoloog blijft boeien. Daarnaast houden ook de gebeurtenissen de spanning erin, bijvoorbeeld de dramatische ontwikkelingen als de hoofdpersoon zijn zoon weerziet. Caroline Cartens zorgt voor de muzikale accenten op de achtergrond.”
Ook in het boek is muziek een leidmotief. Van der Sanden laat veel intact van de roman. Schrijver en regisseur hebben elkaar wel ontmoet, maar Jeroen Brouwers heeft zich verder niet met de bewerking bemoeid. Het stuk is een initiatief van Roef Ragas en Guido Wevers van het Theater aan het Vrijthof. Dit theater produceert ‘Datumloze dagen’ gezamenlijk met Theatergroep Het Vervolg. “Eigenlijk,” vertelt de regisseur, “was het een theatermonoloog. Op het moment van het onverwachte overlijden van Roef Ragas was het echter al uitgegroeid tot een roman. Wat ik heb gedaan, is het verhaal uitdunnen en indikken. Ik heb geprobeerd het associatiever te maken. Ook is het in ritmes verdeeld, zodat de overgangen minder onverwacht worden en het muzikale beter tot zijn recht komt. Ik heb me wel zoveel mogelijk aan het verhaal gehouden.
Uniek verhaal
De Nederlandse literatuur fascineert me al jaren en dan met name door het vermengen van de dialogen en innerlijke gedachten die de personages uitspreken. In deze roman wisselen dramatische situaties en literaire teksten elkaar af. Dit sprak mij erg aan en was de aanleiding om de roman te bewerken tot een theatervoorstelling. Ik vond het spannend om te kijken wat ik met de surreële beelden kon doen, met de poëtische laag van de roman en met de heftigheid die tekenend is voor Brouwers’ verhouding tot de wereld. Het thema van ‘Datumloze dagen’ is ook aangrijpend: een vader die een leven lang afgesloten van intimiteit leeft. Pas aan het einde breekt het gevoel door, in dit geval voor zijn zoon.”
Hoe deze ingewikkelde materie vorm krijgt, staat nog niet helemaal vast bij Van der Sanden. De repetities zijn vanaf maart begonnen. Catharina Scholten geeft vorm aan de ideeën die nu leven voor het decor en de vormgeving van bijvoorbeeld de videoprojecties die gebruikt gaan worden. “Het is te vroeg om daar iets over bekend te maken. We moeten nog veel uitproberen om te zien of het goed overkomt,” zegt Léon van der Sanden.
Het boek van Jeroen Brouwers is genomineerd voor de Libris Literatuurprijs en de Gouden Uil. Is het net zo de moeite waard om de voorstelling te bezoeken? “Natuurlijk!” glimlacht Van der Sanden. “Het is een uniek verhaal, van een uniek individu. Het is ook een ontzettend herkenbaar verhaal. Wie kent niet de eenzaamheid, de worsteling met het leven, met geluk en ongeluk. De gruwelijke manier waarop de man uiteindelijk toch nog tot contact met zijn zoon komt, is dramatisch. Daarnaast verdient Jeroen Brouwers als schrijver volop aandacht vanwege de hoogstaande kwaliteit van de taal die hij gebruikt. Kortom, redenen genoeg om weer eens naar het theater te gaan!”

---

Voor de pers:

Op de foto: Tom Jansen
Fotograaf: Rikie Gorissen
Klik op de foto om te downloaden (29.3 mb jpeg)



Op de foto v.l.n.r.: Jeroen Brouwers en Tom Jansen
Fotograaf: Rikie Gorissen
Klik op de foto om te downloaden (28.1 mb jpeg)


Op de foto: Tom Jansen
Fotograaf: Leo van Velzen
Klik op de foto om te downloaden (999 kb jpeg)


Op de foto: Tom Jansen
Fotograaf: Leo van Velzen
Klik op de foto om te downloaden (1246 kb jpeg)


Op de foto: Tom Jansen
Fotograaf: Leo van Velzen
Klik op de foto om te downloaden (726 kb jpeg)