Kaatje is verdronken van Alex van Warmerdam
Van 30 septmber 2008 t/m 27 januari 2009 in het Derlon Theater en op tournee.



muzikaal en absurd familiedrama over ontluikende erotiek en onderdrukte verlangens

"De vergadering is geopend. We bespreken vandaag twee onderwerpen. Het eerste betreft de tuin, het tweede de hitsigheid van Ka."
Zo begint Johannes Klein het gesprek met zijn vrouw Irma en dochter Ka tijdens het avondeten.
De twee onderwerpen die hij ter sprake brengt, lijken op het eerste gezicht los van elkaar te staan, maar niets is minder waar.
De tuin moet op orde omdat zich in het struikgewas vreemde mannen kunnen ophouden die het op Ka hebben voorzien.
Tegen de zin van Irma komt er een tuinman.
Al gauw blijkt dat Johannes en de tuinman een verleden delen waarvan de dochter geen weet heeft en waarover steeds wordt gezwegen. Schaduwkanten van erotiek komen  bovendrijven.
Het verzet van de dochter wordt heftiger.
Kerels dienen zich aan.

Kaatje is verdronken is een muzikale theatervoorstelling over een gezin waarvan dochter Ka
zich geen raad weet met haar ontluikende seksualiteit.
Een groot familiegeheim én de komst van een tuinman zetten de gezinsverhoudingen op scherp.
Begeleid door een blazersband tasten onaangepaste mensen wanhopig naar geluk.

Regisseur Hans Trentelman heeft een voorliefde voor modern repertoire en muziektheater.
In zijn voorstellingen wordt humor ingezet om de pijn van het onuitspreekbare in menselijke relaties voelbaar te maken.
Eerder regisseerde hij onder meer muzikale en hedendaagse stukken als Gras en Huisvrouw van Esther Gerritsen;
Abigail’s Party van Mike Leigh en Koken met Elvis van Lee Hall.

Auteur Alex van Warmerdam schrijft toneelstukken over de Hollandse huiskamers waar meer verzwegen wordt dan gezegd;
waar de vreemdste dingen heel gewoon blijken en het gewone absurd wordt.
Zijn personages zijn tragikomisch. Ze zoeken naar houvast maar struikelen voortdurend.
Van Warmerdam is tevens cineast, regisseur, acteur en componist.
Hij is bekend van onder andere de films Abel, De Jurk en Ober; en de toneelstukken Kleine Teun,
De Verschrikkelijke Moeder en Wees ons genadig.
Hij ontving verschillende prijzen, waaronder de Prins Bernard Fonds Theaterprijs in 1995 voor zijn theater- en filmoeuvre.

Rolverdeling:
Ka: Saar Vandenberghe
Johannes: Hans van Leipsig
Irma: Anke van ’t Hof
Koppe: Rob van Gestel

Muzikanten:
Nard Reijnders
Peter Geysels
Marcel Boom
Beppie Paquay
Nol Lipsch

Techniek en decorbouw:
Maurice Huijts
Roland de Jong
Michel Kaelen
Willem van Knippenberg
Marius Snijders
Dirk Teunissen
Koos Mekel
Marc Zwietink
Sander Salden

Tekst: Alex van Warmerdam
Regie: Hans Trentelman
Muziek: Nard Reijnders
Decorontwerp: Jos Groenier
Kostuumontwerp: Jorine van Beek
Pruiken: Sjoerd Didden
Grime: Sasja Jans
Lichtontwerp: Roland de Jong
Video: Sander Salden
Dramaturgie: Annelore Kodde
Regieassistentie: Kiki Jaski
Kostuumuitvoering: Mieke Coenen, Wies Heuts
Productie: Marc Zwietink

Speeldata                                            

Derlon Theater, Plein 1992 Maastricht   
Try-outs: di 30 september, wo 1, do 2 oktober 2008
Avant-première: vr 3 oktober 2008
Première: za 4 oktober 2008
Voorstellingen: di 7 t/m za 1 november 2008 (niet op zon- en maandagen)
Inleidingen: wo 15, di 21 oktober 2008
Aanvang: 20.30 uur (inleidingen: 19.15 uur) 
Kaartverkoop Derlon Theater: klik hier
Tournee: t/m 27 januari 2009                    

Uit de krant

Leeuwarder Courant, 5 december 2008, Hans Brans

Broeierig gezin in heftige karikaturen 

DRACHTEN – ‘Kaatje is verdronken’ van Alex van Warmerdam werd na zijn première bij De Mexicaanse Hond een regelmatig gespeeld stuk bij het amateurtheater. Daar doet het scharminkelige achterwandje met deur en raam bij Het Vervolg ook wel wat aan denken. Alleen heeft men hier geen moeite gedaan om de zijkanten dicht te maken, waardoor de huiselijke tafereeltjes ervoor een ‘doorzichtige’ theatrale constructie worden. De vier koperblazers die aan de rand van het speelvlak prominent aanwezig zijn versterken dat gekunstelde karakter nog eens en nog sterker gebeurt dat met door de karikaturale manier van spelen. En toch is die speelstijl overtuigend en vooral bijzonder innemend.

Om de broeierige verhoudingen in dit gezinnetje van vader-moeder-dochter te beschrijven, gebruikt Van Warmerdam geen psychologisch realisme, met dubbele lagen en onderhuidse spanningen. Integendeel, de zaken worden klip en klaar benoemd, zoals tijdens de ‘huisvergadering’ waarmee het stuk opent en waarin vader de ‘hitsigheid’ van zijn puberende dochter agendeert en wijst op de bosjes mannen die in de verwilderde tuin ‘met zó’n paal’ zitten te loeren. De benepen normen en waarden van vooral de vader roepen de sfeer op van de jaren vijftig, maar het expliciete taalgebruik is van vijf decennia later. Die combinatie werkt heel absurdistisch en de groteske stijl, die regisseur Hans Trentelman hier hanteert, sluit daar perfect bij aan. Het sterkst zie je die stijl bij de moeder (Anke van het Hof), bijvoorbeeld als ze zich laat verleiden door de tuinman: de ene helft van haar lijf wil wel zijn kant op, de ander niet.

De manier waarop zij zich hangend in de gordijnen laat nemen is een van de hilarische hoogtepunten van de voorstelling. Kaatje zelf is een prachtige Lolita op de verwarrende grens tussen kind en vrouw in. Liggend in de maanverlichte vensterbank is Saar Vandenberghe een kopie van een schilderij van Balthus: even hitsig als onschuldig. Maar de aandacht gaat uiteindelijk toch vooral uit naar Hans van Leipsig die als de vader zo krampachtige zijn patriarchale gezag wil laten gelden. Zwalkend tussen beschermingsdrift en behoefte aan bevestiging, blijft er een eenzaam, treurig mannetje over. Onderstreept door de sfeervolle, perfect gedoseerde muziek van Nard Reijnders, levert dat een heerlijk tragikomische voorstelling op.

De Twentsche Courant Tubantia, 20 november 2008, Ingrid Bosman

In zijn ouderlijk huis in Enschede kon het soms warmbloedig maar eerlijk knallen. Hans Trentelman regisseert bij Theatergroep Het Vervolg de grimmige komedie ‘Kaatje is verdronken’, over een gezin dat oud zeer tegen de klippen op verdringt. „Ik vind het wel mooi als dingen ongepolijst worden gezegd.”

Altijd weer die apenrots

‘Die muziek moet mij opzwepen, maar ik ga er eerder van indutten”, zegt Saar Vandenberghe. Ze staat op een tafel, op de speelvloer van het Derlon-theater in Maastricht, thuisbasis van Theatergroep Het Vervolg. De actrice speelt Ka, de dochter des huizes, wispelturig maar ook popelend van levenslust. Haar ontluikende seksualiteit wordt gretig aangewakkerd door tuinman Koppe, een oude bekende van haar vader. Met Koppe’s komst gaat een catastrofe uit het verleden weer opspelen en pa - geen lettergreep gesteund door zijn recalcitrante vrouw - weet niet meer waar hij het zoeken moet. De muziek van de drie blazers moet duidelijk minder braaf, om de waanzin de goeie kleur te geven.

Kaatje is verdronken is geschreven door Alex vanWarmerdam, en in 1997 uitgevoerd door diens eigen gezelschap De Mexicaanse Hond. Hans Trentelman: „Het is een typische Van Warmerdam. Absurd polderdrama, maar ook zó niet-Nederlands in z’n humor. En het gaat ook nog ergens over. Ik geloof heel erg in humor om zware onderwerpen aan de orde te stellen. Je ziet het hier: als je het licht neemt vallen ook de zware momenten beter.” De pijn zit in ‘Kaatje’ in het totale onvermogen om elkaar te bereiken. „De vader barst in huilen uit, de vrouw loopt op hem toe, je verwacht een troostend gebaar maar het enige wat ze zegt is: Kan ik weg? Zo absurd pijnlijk en komisch tegelijk.”

Het raakt, verklaart Trentelman in dezelfde adem, ook aan zijn grootste fascinatie. „Mannen en vrouwen, dat blijft mij intrigeren. Heel veel gedrag heeft daarmee te maken.We hebben zoveel verstand met z’n allen, maar we doen dingen waarbij we die ratio overduidelijk niet gebruiken. Er is dus toch iets anders wat ons drijft.We erkennen niet dat wij tot de natuur behoren. Zijn ons er te weinig van bewust dat we heel veel doen uit instinctieve driften. Ik heb in 1997 De Koningsmoord geregisseerd van de Italiaanse schrijver en filmmaker Pasolini. Een omgekeerd Oudipous-verhaal waarin een vader zijn zoon doodt.

Een grootindustrieel, eind 50, die beseft dat zijn wereld zal worden overgenomen. Hij moet langzaam de apenrots afdalen, zijn macht prijsgeven, ook die over de vrouwtjes. Die grenzenloze drift: de grootste kantoortoren, een nog groter fortuin, volgens mij zit daar iets anders achter dan alleen geld. Vorig jaar hebben we hier in Maastricht een locatievoorstelling gemaakt over Petrus Regout, de oprichter van de Sphinx-fabrieken. Zo’n man die bijna uit een goddelijke opdracht lijkt te handelen.Waarom is het nooit genoeg? En ook daar staat toch weer een vrouw naast.” „Het probleem is dat natuur en cultuur haaks op elkaar staan. Dit kan niet, dat mag niet, zus is pervers en zo doe je niet. In het gunstigste geval passen mensen zich aan, maar in het ergste geval gaan ze dingen verdringen. En dat kan heel ernstige vormen aannemen. Dat zit ook in deze voorstelling, er is daar in de onderlinge verhoudingen iets heel erg mis gegaan. Al die uitwassen in de samenleving, ergens is het allemaal repressie, ingegeven door normen en waarden. Ik vraag me soms af: zouden we er niet wat anarchistischer mee moeten omgaan? Veel meer moeten loslaten ”

Het is ook een kwestie van religie, beseft Trentelman. „Ik heb wel een religieus besef, ben katholiek opgevoed, maar absoluut niet godsdienstig. Hoe meer ge- en verboden je oplegt, hoe ongelukkiger mensen worden. De rollen van mannen en vrouwen zullen nooit inwisselbaar worden, maar iets minder hanengevecht is beter. Ik ben altijd blij met vrouwen in de groep. Zij hebben niet de drijfveer van die hanen, bij hen gaat het niet eerst een half uur over auto’s.”

Herkent hij in Kaatje is verdronken dingen uit zijn eigen jeugd? Trentelman lacht. „Ha! Ik kom wel uit een volksbuurt, ja, het Twekkelerveld in Enschede. Bij ons thuis werd elkaar wel frank en vrij de waarheid gezegd, en dat ging niet altijd netjes. Maar dan was het ook over. Er was een warmbloedige manier van met elkaar omgaan. Dat bepaalt ook wel hoe ik met dit stuk omga. Ik weet hoe ‘t klinkt, hoe ‘t voelt. En daar maak ik dankbaar gebruik van. Ik vind het wel mooi als dingen ongepolijst worden gezegd.”

„Compleet onbezorgd” noemt hij zijn Enschedese kinderjaren. „Met vriendjes het bos in, eindeloze zomerdagen. De wereld van Astrid Lindgren. Sommige mensen hebben een idiote jeugd nodig om kunst te maken, ik niet.” Hij had ook de muziek in kunnen gaan. Op zijn 13e was hij organist bij de band The Indeeds, de jongste toetsenman ooit. Het betekende ook dat hij later bij de Textielbeat-reünieconcerten tot de jongere garde behoorde. De beeldende kunst trok destijds eveneens. “Ik had ook wel naar de AKI gewild. Of de filmacademie. Maar toen gingen we op school toneel spelen, en ik ontdekte dat er een toneelacademie bestond. In toneel bleken heel veel disciplines bij elkaar te komen.”

Na de academie in Maastricht en vijf jaar improviseren met de stichting Bij Leven en Welzijn, een reizend en zelfvoorzienend zooitje ongeregeld, richtte Trentelman samen met een aantal collega’s Het Vervolg op. “Het groeide gestaag tot het gezelschap dat het nu is, ook dankzij de financiële compensatie die Limburg kreeg voor het sluiten van de mijnen. We kregen een zakelijk leider erbij, en hebben nu 20 man in vaste dienst.”

Hans Trentelman is nog tot januari artistiek directeur. Dan krijgt een fusie met het gezelschap Els Inc. haar beslag. In de tweekoppige leiding neemt Trentelman de tweede positie in, na Arie de Mol. Hij glimlacht souverein bij de constatering dat De Mol dus de baas wordt, maar zijn ogen verraden afweer. “Ik had me al voorgenomen om een stap terug te doen. Ik heb het 30 jaar gedaan, voor de frisheid en mijn eigen gezondheid is dat goed. Ik had me voorgenomen de stok geleidelijk over te dragen. Maar de Raad voor de Cultuur vond dat te onduidelijk, vandaar. Het kan best zijn dat ik over een jaar blij ben dat hij de sores heeft, maar het kan ook zijn dat ik het ga missen.”

Het hanengevecht is ook verslavend. “Ja dat realiseer ik me heel goed. Er zit ook zeker glamour aan. Minister Plasterk komt op bezoek, burgemeester Leers volgt onze voorstellingen. Mijn positie is straks anders. Maar ja, hier dineren betekent ook dat je niet thuis bent.” Toch, het zal niet makkelijk zijn om die apenrots af te dalen. “Dat moet ik misschien wel toegeven, ja. Maar ik heb wel altijd in mijn hoofd gehad om rond mijn 55ste een stap terug te doen. Misschien ga ik me wel meer richten op acteren. Niet naar kantoor, heerlijk. Acteren is de bron. Film en tv vind ik ook erg fijn om te doen. Tot nu toe waren het noodgedwongen vooral gastrollen, in politieseries als Baantjer en natuurlijk Flikken Maastricht. Maar ik heb ook gespeeld in series als De 9 Dagen van de Gier. Het leuke van de nieuwe situatie is dat ik vaker buiten de deur kan zijn. Ik ben ook van plan iets te gaan doen met de textielgeschiedenis van Enschede, zoals we dat hier hebben gedaan met Petrus Regout van de Sphinx-fabrieken. Het is toch fascinerend, dat zo’n hele stad textiel was, en dat daar ineens niks meer van over is. Ik ga op onderzoek uit, volgens mij moet er iets moois van te maken zijn. Ik vind ook dat Enschede dat verdient. Er zijn veel steden waar ik zou kunnen wonen, maar de band met waar je vandaan komt is toch het sterkst.”

15 november 2008, CKV publieksrecensent van het Munttheater in Weert, Julia

Kaatje is verdronken

Zaterdag 15 november heb ik een bijzondere voorstelling gezien. Het gaat om de voorstelling Kaatje is verdronken van Theatergroep Het Vervolg. Dit is het tweede toneelstuk van Alex van Warmerdam, dat door Het Vervolg gespeeld wordt.

Alex van Warmerdam is geen onbekende in de theater- en filmwereld. Hij schrijft altijd verhalen met een twist. Zo ook Kaatje is verdronken.

Op het eerste gezicht lijkt het gezin Klein een alledaagse familie, maar al snel vermoed je dat er iets meer aan de hand is. Vader Johannes opent tijdens het avondeten een familiebespreking met de woorden “De vergadering is geopend. We bespreken vandaag twee onderwerpen. Het eerste betreft de tuin, het tweede de hitsigheid van Ka”. In de chaotische tuin kunnen zich mannen ophouden, die het verkeerde met Ka voorhebben. Daarnaast begint de 15-jarige Ka zich te interesseren voor jongens, iets wat haar vader zo veel mogelijk probeert te voorkomen. Om de tuin weer fatsoenlijk te krijgen moet er een tuinman komen. Tegen de wil van moeder Irma komt er een tuinman, Koppe. Johannes en Koppe lijken elkaar te kennen, maar waarvan?

Het bijzondere aan deze voorstelling zit hem in de speelstijl. Het is alsof je naar een levend stripverhaal zit te kijken. Bewegingen zijn scherp, gezichtsuitdrukkingen overdreven en er wordt iets heel anders uitgebeeld dan wat er gezegd wordt.

Zo loopt moeder Irma te verkondigen dat ze niets van Koppe moet hebben, terwijl haar lichaam op een niet zo subtiele wijze iets heel anders zegt.

Als je wil zien waar ik het over heb, kun je op youtube “Kaatje is verdronken” intypen, dan wordt er veel duidelijk.

Ook is de signatuur van Alex van Warmerdam duidelijk te vinden in de tekst. De teksten zijn scherp en to the point. Zo worden er grappen gemaakt over het spraakgebrek van het vriendje van Ka en Ka is woedend als ze erachter komt dat ze vernoemd is naar “een opgezwollen lijk” (Ka’s tante Kaatje is, zoals de titel al zegt, verdronken).

Ook wordt in de donkere woonkamer van de Kleins duidelijk dat het heel gemakkelijk is om je ogen te sluiten voor alles wat er in de wereld gebeurt. Vader en moeder staan uit het raam te kijken als de postbode eraan komt. De postbode struikelt en wordt aangevallen door de blaffende honden. Als Ka ook wil kijken, wordt heel demonstratief het gordijn dichtgetrokken.

Kortom, het was een echte Van Warmerdam.

Break a leg,

Julia

 

Noordhollands Dagblad, 6 november 2008, door Sonja de Jong

Kaatje verdrinkt na vijftien jaar voor de tweede keer

'De humor van Van Warmerdam is zo goed'

DOOR SONJA DE JONG

Hij geeft het eerlijk toe: de kaartverkoop voor de tournee van ‘Kaatje is verdronken’valt tot nu toe wat tegen. Een beetje extra publiciteit voor zijn voorstelling 'Kaatje is verdronken' is dan ook meer dan welkom, stelt regisseur Hans Trentelman, artistiek leider van theatergroep Het Vervolg.

En waarom moet dat publiek dan komen? „Omdat het een heel mooie voorstelling is. En dat zeg ik niet omdat ik hem zelf regisseer. We hebben hem inmiddels in het Derlon Theater in Maastricht, ons 'huistheater', al een keer of vijfentwintig gespeeld en we breken er hier al alle records mee, louter door de mond tot mondreclame van mensen die hem gezien hebben." ‘Kaatje is verdronken’ is al een oud stuk. Vijftien jaar geleden speelde toneelgroep De Mexicaanse Hond deze tekst van Alex van Warmerdam met veel succes voor vrijwel steeds uitverkochte zalen. „Maar het is een tijdloos gegeven: een vader die met bange ogen zijn tiener-dochter ziet opgroeien en die alles doet om de jongens bij haar vandaan te houden", meent Trentelman. „En bovendien is de humor van Van Warmerdam van on-Nederlands hoog niveau. Die man weet in het ogenschijnlijk gewone zoveel absurditeit te leggen, maar houdt het tegelijkertijd zo herkenbaar! Het is echt een heerlijk stuk om te spelen."

Alles draait in het verhaal om Ka, de dochter van Johannes en Irma. Vader Johannes, het prototype van de dorre droogstoppel, maakt zich zorgen, want Ka is te hitsig naar zijn smaak. In het struikgewas in de tuin voor de saaie, grijze doorzonwoning verschuilen zich volgens hem de hele tijd mannen om naar Ka te kijken. En dat bevalt Johannes maar niks. De oplossing: een tuinman. Tuin op orde, geen dicht struikgewas meer, geile mannen weg. Maar dat loopt anders. Tuinman Koppe ontpopt zich al snel tot een intrigant eerste klasse en de verhoudingen in het gezin komen steeds meer op scherp te staan. Trentelman voerde een belangrijke wijziging door in zijn versie van 'Kaatje'. Waar Van Warmerdam destijds een popband op het podium liet plaatsnemen om de liedjes te begeleiden, koos Trentelman voor vier koperblazers. „Wat is er nou Limburgser dan blazers. En het hoort ook echt bij de personages, zo’n doorsnee gezinnetje in een doorsneewoning. Onze eigen componist Nard Reijnders heeft de muziek gearrangeerd en het past zo ontzettend mooi bij deze voorstelling.”

Slapstick

Trentelman voorziet met zijn regie de voorstelling van meer slapstickelementen dan in de versie die Van Warmerdam destijds zelf neerzette. Dat zou heel verkeerd kunnen uitpakken, de platte lol ligt dan op de loer als de acteurs zich laten gaan.

Maar Trentelman hoeft zich daarover geen zorgen te maken. Hij heeft een geweldig team om zich heen verzameld. De rol van Ka wordt mooi neergezet door Saar Vandenberghe, in een verfrissende en heel overtuigende mix van kinderlijke onschuld en geraffineerde verleidingskunst. Anke van 't Hof, vorig jaar nog te zien in 'Wuivend graan' van Wim T. Schippers, is een heerlijk groteske moeder en Rob van Gestel een vileine tuinman. Maar het mooist is toch  Hans van Leipsig als vader Johannes. In al zijn grijze muizigheid, met al zijn bange hersenspinsels en idiote oplossingen ga je ongemerkt toch van die man houden.

Voor Trentelman is dit zijn laatste regie als artistiek leider van Het Vervolg. Vanaf 1 januari draagt hij zijn taak over aan Arie de Mol, van theatergroep Els Inc. uit Schiedam en fuseren de twee gezelschappen. Voor Trentelman komt dan een einde aan meer dan dertig jaar Het Vervolg. „Ik kwam destijds als jong broekie vanuit Enschede naar Maastricht voor een toelatingsweek voor de toneelschool en belandde met mijn rugzak en mijn slaapzak min of meer bij toeval in het café waar veel studenten van de toneelschool en andere leuke mensen kwamen. Het was net een warm bad, ik had meteen contact, ik heb die slaapzak amper nodig gehad want iedereen nodigde me meteen uit. Nog tijdens mijn studie heb ik toen Het Vervolg opgericht en ik ben nooit meer weggegaan. Maastricht is een geweldige stad."

Trouw, 8 november 2008, Hanny Alkema

Een Van Warmerdam als muzikale theaterstrip

Op het toneel een grote zwarte tafel. Erachter de binnenkant van de voorgevel van het huis met een zeer groot raam. De daarmee gesuggereerde openheid naar buiten contrasteert heftig met het zwart en de grimmigheid van de binnenkamer, sterker nog, hij is schijn. Wordt de komst van een vieve huisarts met welgevallen gadegeslagen, wanneer deze valt en door honden wordt aangevallen, worden de gordijnen resoluut gesloten. Zonodig urenlang. Dat is typisch Alex van Warmerdam. Letterlijk tonen hoe mensen zich afsluiten voor de werkelijkheid, natuurlijke emoties en prikkels verdringen om maar niet betrokken te raken. Des te buitensporiger zijn de gevolgen. Dat geldt al evenzeer voor de onderlinge verhoudingen van het gezin in 'Kaatje is verdronken'. Met een flink harkende en snoeiende tuinman denkt pa Johannes te voorkomen dat vreemde mannen de hitsigheid van dochter Ka kunnen belagen, een plan dat Ka's hormonen juist wakker maakt en een al even onbedoeld effect heeft op ma Irma's verwaarloosde erotiek.

Het is al de tweede keer binnen een jaar dat Het Vervolg een Van Warmerdam speelt, een verheugende ontwikkeling bij het beroepstoneel, waar te weinig hedendaagse stukken van eigen bodem als herspeelbaar repertoire worden benaderd. Het kan een nieuwe kijk op het werk bieden. Regisseur Hans Trentelman heeft voor een vorm gekozen die tussen de klucht en het absurdisme (verhevigd realisme noem ik het liever) van Van Warmerdam in hangt. Het heeft veel weg van een theaterstrip, waar de personages als steeds dezelfde poppetjes met voortdurend verbaasd ronde ogen in het gezicht van de ene in de volgende scène hoppen.

Alsof ze zonder het te helpen meegesleept worden door tekstwolkjes.

Het werkt sneller op de lach en glijdt makkelijker naar binnen dan Van Warmerdams eigen droge en veel hoekiger stijl, maar doet intussen wel alle recht aan de bizarre dialogen met hun onverwachte wendingen. Waardoor uitspraken over zoiets als het spraakgebrek van

een lief vriendje van Ka heel hard aankomen. Als opzettelijk kwetsende 'waarheden'. Boeiend is de inbreng van het blazerskwartet, die een tegensfeer oproept en de stugge lijven van de personages in een ongewild ritme meetrekt. Actrice Anke van 't Hof laat dat letterlijk en erg geestig zien door zich, op de maat, aan kop en vooral kont te laten terugtrekken naar bijvoorbeeld een discussie met manlief over hout. Samen met de barse Johannes van Hans van Leipsig is haar tegendraadse moeke Irma prototypisch voor een autoritair ouderpaar, dat elkaars gezag ondermijnt. Terwijl puberende dochter Ka van Saar Vandenberghe pittig vorm krijgt in een mix van provocerend en naïef. En tuinman/blazer/buitenstaander Rob van Gestel guitig om het hoekje zijn kans wacht om een visje te verschalken.

NRC Handelsblad, 20 oktober 2008 en NRC Next, 24 oktober 2008, door Kester Freriks

Kaatje ontluikt in zwart gezinsdrama

De eettafel troont in het midden van de woonkamer. Vader Johannes neemt plaats en eist een gezinsvergadering: de tuin is een rommel en

jonge dochter Ka moet in het gareel gehouden worden. Al die hongerige mannen doen haar seksualiteit te heftig ontluiken.

Kaatje is verdronken van Alex van Warmerdam beleefde in 1993 zijn premiere bij zijn eigen gezelschap De Mexicaanse Hond. Nu voert het

Maastrichtse gezelschap Het Vervolg Kaatje op met Hans van Leipsig als de vader, Anke van't Hof als moeder Irma en Saar Vandenberghe in de rol van het liefweerspannige meisje Ka. Kaatje is verdronken is een geliefd stuk bij het amateurtoneel. Dit is de tweede keer dat Het Vervolg een stuk van Van Warmerdam speelt, en uberhaupt de tweede keer dat een andere professionele groep dan zijn eigen gezelschap een stuk van hem op repertoire neemt. Een mooie kans om te zien of zijn teksten ook werken in handen van anderen, zonder zijn kenmerkende droge, harde speelstijl. In de ontroerende, soms uitzinnige regie van Hans Trentelman speelt de hernieuwde Kaatje zich af in een abstract decor; de oerHollandse huiskamer is een lege, dreigende ruimte. Gebleven is het grote raam dat uitzicht biedt op de tuin, waar tuinman Koppe (Rob van Gestel) als intrigant rondwaart en Kaatje het hoofd op hoi brengt. Regisseur en spelers maken duidelijk waarom Kaatje, sterk vertolkt door Saar Vandenberghe, grillig en ongrijpbaar is. Ze is emotioneel belast. Van Leipsig is een groteske vader die schitterend verweer biedt aan de al even uitdagend-absurd acterende Anke van 't Hof.

Het Vervolg benadrukt prachtig de grimmige kanten van Kaatje is verdronken. Daarom is het een goede keuze van componist Nard Reijnders om de liedteksten van Van Warmerdam te begeleiden door koperblazers met lyrische, warm-intieme klanken: het gezinsdrama heeft dat fluweelzachte nodig om de zwarte kanten nog zwarter te maken.

 

De Limburger, 7 oktober 2008, Jos Prop

Ouderwets lachen bij Het Vervolg

Twee maal binnen tien maanden trekt Het Vervolg een stuk van Alex van Warmerdam uit de kast. Na Kleine Teun is nu zijn tekst Kaatje is verdronken aan de beurt. Een late ontdekking van een zekere verwantschap? De groep heeft zich immers altijd thuis gevoeld  in tragikomsche verhalen over de kleine burgerman die vergeefs zijn bekrompen gelijk wil bevechten op veranderingen die zich rond hem aandienen. En is Van Warmerdam niet de nationale troetelschrijver van stukken die oer-Hollandse benepenheid laten borsen met vernieuwingsdrang?

In Kaatje is verdronken staat de lachwekkende betutteling van vader Johannes haaks op de hitsige drang van zijn dochter Ka. Een drang die ook zijn vrouw Irma parten speelt. En hoe. De wijze waarop zij de tuinman verbaal afwijst, terwijl haar onderlijf als een magneet naar hem wordt toegetrokken, resulteert in de meest hilarische vrijpartij die ik ooit op toneel gezien heb. Zo moet een stuk van Van Warmerdam natuurlijk gespeeld worden. In de overdrive. Zijn teksten zijn directe en onverbloemde mededelingen die om een soort hyperrealisme en een stevig tempo vragen. Regisseur Trentelman gaat de dialogen dan ook te lijf met een strakke regie, waarin de fysieke (vecht)handelingen komisch worden gestileerd. In die techniek is Anke van ’t Hof in haar rol van echtgenote Irma een meester. De manier waarop haar lichaam de onderliggende bedoelingen verraadt is pure slapstichk. Bij haar echtgenoot is ze letterlijk een potige vrouw van stavast, maar wanneer de (geheimzinnige) tuinman in beeld komt, gaat haar lijf tekeer alsof het wordt aangedreven door een duracell batterij. Dochter Ka, heerlijk geraffineerd naïef gespeeld door Saar Vandenberghe, plooit haar ogenschijnlijk onschuldige jonge-meisjes-lijf in subtiel uitdagende S-bochten, die nauw verholen echoën in het hoofd van pappa Johannes. Met zijn jaren vijftig kapsel en in z’n grijze pull-over poogt Hans van Leipsig, als huisvader, zijn gelijk vergeefs te verdedigen. Hij doet dat op een manier die medelijden opwekt. Dus goed. Ook de andere gezinsleden zijn in grijtinten gekleed. De kleuren komen pas aan het eind van de voorstelling, wanneer de geheimen zijn opgebiecht. Dan gaat mamma Irma in een sneeuwwitte mantel en dito muts, als de wnadelende onschuld, de deur uit en vertrekt dochter Ka in het passievolle rood. Om het leven van haar tante te herbeleven (?)
Het vierkoppige combo o.l.v. Nard Reijnders versterkt de dramatiek van de handeling of strijkt haar ludiek tegen de haren in. En wat blijkt? Acteur Rob van Gestel is niet alleen een prima toneelspeler (de tuinman) maar ook een goede trombonist.
In de proloog ziet het binnenstromend publiek zichzelf gespiegeld in het grote raam van van het huiskamerdécor. En zo is het vanavond: Het Vervolg laat ons lachen om onzelf. Want wie lacht niet, die de mens beziet?

De Telegraaf, 6 oktober 2008, Esther Kleuver

Absurde alledaagsheid in de huiskamer

“De vergadering is geopend. We bespreken vandaag twee onderwerpen. Het eerste betreft de tuin, het tweede de hitsigheid van Ka.” Zo begint meteropnemer en controlfreak Johannes Klein het gesprek met zijn vrouw Irma en dochter Ka. De tuin moet zijns inziens namelijk op orde worden gebracht, omdat er zich anders in het struikgewas vreemde mannen kunnen ophouden die de wellustige Ka bespringen. 

Dit gezien functioneert duidelijk een tikkie anders dan de gemiddelde Nederlandse familie. Maar de vader, moeder en dochter zijn dan ook rechtstreeks uit de pen van Alex van Warmerdam gevloeid. Ook in het muziektheaterstuk ‘Kaatje is verdronken’weet hij weer het schijnbaar allerdaagse te verweven met een flinke dosis absurdisme. De humor gaat hand in hand met wrangheid. En terwijl de personages soms iets weg hebben van pop-ups in een prentenboek, winnen ze gaandeweg toch steeds meer sympathie.

Regisseur Hans Trentelman kan goed uit de voeten met de taal van Van Warmerdam. Het geheim dat deze familie al jaren in zijn greep houdt, wordt langzaam blootgelegd in een flink aantal korte scènes die het stuk uitermate levendig houden. De vierkoppige blazers band fungeert daarbij niet alleen als behang, maar levert een belangrijke bijdrage aan het verhaal. Het fysieke spel is bij de acteurs bovendien in goede handen.

Anke van ’t Hof is erg grappig als de labiele, cynische Irma, zonder dat ze het drama van haar personage uit het oog verliest. Saar Vandenberghe speelt Ka met een verkwikkende frisheid en Rob van Gestel is ongrijpbaar als de geheimzinnige tuinman Koppe. Hans van Leipsig is al Johannes duidelijk de wanhoop nabij. Vertwijfeld probeert hij de controle te houden, maar een puberende dochter en de aanwezigheid van tuinman Koppe worden hem te veel. Uiteindelijk glipt alles hem uit zijn handen.

‘Kaatje is verdronken’ is een zwarte komedie, vol humor en fijn drama. Kortom, zeer de moeite waard.

De Volkskrant, 6 oktober 2008, Merijn Henfling

Droogkomisch familiedrama, maar zonder mystiek

Een benauwend, bordkartonnen huiskamertje. Aan tafel richt Johanes zich bloedserieus tot zijn vrouw en dochter: 'De vergadering is geopend. We bespreken vandaag twee onderwerpen. Het eerste betreft de tuin, het tweede de hitsigheid van Ka.'

Dit is onmiskenbaar het universum van Alex van Warmerdam, de auteur/filmmaker die graag beklemmende, absurde familiedrama's schrijft. In 1993 maakte hij de voorstelling Kaatje is verdronken voor zijn eigen gezelschap. Vijftien jaar later regisseert Hans Trentelman, tot januari artistiek leider van Het Vervolg uit Maastricht, een nieuwe versie.

Kaatje is verdronken is een verhaal over een behoorlijk verknipte familie waarin onderdrukte verlangens en de komst van een tuinman de onderlinge verhoudingen op scherp stellen. Dochter Ka weet zich geen raad met haar ontluikende seksualiteit, terwijl haar ouders worstelen met hun eigen relatie.

Zoals vaker bij Van Warmerdam lijkt ook in dit gezin ontsnappen niet mogelijk. Weggaan is geen optie, en als de buitenwereld te dichtbij komt, gaan de gordijnen dicht. Het grauwe, grijze huiskamertje als decor sluit aan bij Van Warmerdams bedompte wereld.

Van Warmerdam is een meester in het schrijven van droogkomische dialogen. Korte zinnen die, onderkoeld uitgesproken, vaak het beste tot hun recht komen. Zie films als Abel en Ober.

Trentelman kiest voor een andere benadering. Hij laat de acteurs de droogkomische teksten op een bijna kluchtige manier spelen. Doordat de spelers meer op het effect acteren, krijgt de voorstelling vaart en sjeu - dat is het positieve. Het fysieke spel past bij het absurdistische karakter van het stuk. Anke van 't Hof (moeder Irma) is hilarisch in haar hunkeringen naar tuinman Koppe. Terwijl ze, geheel met haar verstand, verklaart niets van de man te willen hebben, doet haar lijf iets anders: automatisch trekt ze naar de man toe, om uiteindelijk in zijn armen te vallen. Maar door het vette acteren gaat de droge humor Van Warmerdam nogal eens verloren. Waarom overal waar een lach zit, ook een lach vragen?

Nergens voor nodig, blijkt uit het acteren van Hans van Leipsig (Johannes). Juist wanneer hij elk effect laat varen en ingetogen zijn ongewone gedachtes uitspreekt, is hij het meest intrigerend. Het mooie van onderkoeld acteren is dat spelers mysterieuzer worden. Dat

ontbreekt misschien wel het meest aan deze familie: mystiek.

Toneel.blog.nl, 17 januari 2009, door Ludy Graffelman

Een muur in het midden van het toneel. Met een raam en deur erin. Met daarvoor nog een tafel en wat stoelen. Zo ziet het decor van Kaatje is verdronken van Theatergroep het Vervolg eruit. De gebruikte lichtmogelijkheden zijn niet heel speciaal en het technisch hoogtepunt van de voorstelling is het scherm op de achtergrond van het toneel. Ook zijn er maar vier rollen. Toch is Kaatje is verdronken met grote afstand één van de beste toneelstukken van seizoen 2008-2009.

Kaatje is verdronken is een muzikale theatervoorstelling over een gezin dat niet helemaal gelukkig is. Dochter Ka zit in de puberteit en weet geen raad met haar seksualiteit, vader Johannes vind geen enkele jongen goed genoeg voor zijn dochter en jaagt ze aldoor weg en moeder Irma houdt niet meer van haar man. Als het gezin een tuinman aanneemt, blijkt deze veel met het verleden van het gezin te maken te hebben en komt er een groot familiegeheim boven drijven. De voorstelling wordt ondersteund door een driekoppige blazersband, die scènes muzikaal aan elkaar verbindt en een enkel liedje hier en daar begeleidt. Als klap op de vuurpijl komt de band ook nog eenmaal naar voren om als figurant op te treden.

De genialiteit van de voorstelling begint bij de tekst, geschreven door Alex van Warmerdam. Zijn absurde situaties, samen met een goede dosis humor maken het verhaal ijzersterk . Het verloop van het verhaal brengt de personages werkelijk tot leven. Deze personages worden nog verder gekleurd door de geweldige prestaties van de acteurs. Ieder personage lijkt eerst een typetje, maar naar mate de voorstelling vordert, tonen de karakters steeds meer van zichzelf en verdwijnen de acteurs naar de achtergrond. Helaas lijkt het alsof deze in het begin nog even fysiek op moeten warmen. Hoewel er later in de voorstelling niks op aan te merken valt, lijken agressief getinte bewegingen in het eerste kwartier wat slapjes over te komen. Gelukkig wordt dit nog goed gemaakt.

Vooral Saar Vandenberghe, de actrice die de rol van Ka vertolkt, blinkt uit in haar rol. Dit alles wordt natuurlijk allemaal mogelijk gemaakt door regisseur Hans Trentelman, die met zijn visie de prachtige tekst bij de geweldige acteurs heeft gebracht. Dat we voor de verandering geen vierenzestig verschillende lichtstanden zien, of hoge decors op draaiplaten, werkt helemaal niet tegen. Ook het ontbreken van gevarieerde muziek, we horen over het algemeen alleen blaasinstrumenten, doet deze voorstelling alleen maar goed. Trentelman heeft alles zó goed voor elkaar gekregen, dat de komische momenten meer dan geschikt zijn om je kapot te lachen. Bij gevoelige momenten valt je kaak nog steeds open en de kijker moet even slikken, omdat het zo zielig is. Deze tragikomische voorstelling heeft door de simpliciteit en goede uitvoering alles bereikt wat we willen zien.

Helaas bestaan er geen perfecte diamanten en heeft ook Kaatje is verdronken een paar kleine krasjes. Wat gelijk opvalt, is dat de enkele liedjes in de voorstelling, die natuurlijk wel in het muziektheater thuishoren, net naast de roos schieten en een beetje een verkeerde lading geven. Tot slot is de voorstelling niet voor iedereen geschikt; het verbaast niet dat er, wanneer twee personages op een absurde manier de liefde bedrijven, enkele mensen de zaal verlaten. Er gebeurt echter niets zo buitenzinnig dat het echt niet kan, want het blijft toneel. En iedereen met een beetje een open geest kan enorm van deze geweldige voorstelling genieten.

 

 

---

Voor de pers

publiciteit Kaatje is verdronken

persbericht (30 kb word)

Foto's: Leo van Velzen
Klik op de foto om te downloaden

Op de foto: Saar Vandenberghe als Kaatje
( 1604 kb jpg)


Op de foto: Rob van Gestel als Koppe en
Anke van 't Hof als Irma (1489 kb jpg)

Op de foto: Saar Vandenberghe als Kaatje
( 1684 kb jpg)

Op de foto: Hans van Leipsig als Johannes
en Saar Vandenberghe als Kaatje
( 1677 kb jpg)

Op de foto: Hans van Leipsig als Johannes
en Anke van 't Hof als Irma (2152 kb jpg)

Op de foto: Saar Vandenberghe als Kaatje
en Rob van Gestel als Koppe (1875 kb jpg)

Op de foto vlnr: Anke van 't Hof als Irma,
Saar Vandenberghe als Kaatje en Hans van Leipsig
als Johannes (1296 kv jpg)

Op de foto: Hans van Leipsig als Johannes
Op de achtergrond: Saar Vandenberghe als Kaatje
en Rob van Gestel als Koppe (1657 kb jpg)


Op de foto: Hans van Leipsig als Johannes
en Saar Vandenberghe als Kaatje
( 1735 kb jpg)